Европадаги ва АҚШдаги олимлардан иборат халқаро гуруҳ шаҳар қушларининг хулқ-атворида ғайритабиий қонуниятни аниқлади. Маълум бўлишича, олашақшақ, чумчуқ ва қорапашша (дрозд) каби қуш турлари, агар уларга эркак эмас, балки аёл яқинлашса анча тезроқ узоққа учиб кетади. Тажриба бешта мамлакатда — Чехия, Франция, Германия, Польша ва Испанияда ўтказилди. Тадқиқотда ташқи омиллар таъсирини истисно қилиш учун бир хил бўйли ва бир хил кийимдаги эркаклар ва аёллар иштирок этди.

Кузатувлар давомида маълум бўлдики, эркаклар қушларга улар учиб кетгунига қадар ўртача бир метр яқинроқ кела оладилар. Олимлар бу масофани "парвоз бошланиш масофаси" деб аташади. Эътиборли томони шундаки, бундай самара барча 37 та ўрганилган турда — эҳтиёткор олачалардан тортиб, нисбатан хотиржам каптарларгача бўлган турларда кузатилди.

Тадқиқотчилар фикрича, шаҳар қушлари одамнинг жинсини фарқлай олади. Бироқ, улар айнан қандай белгиларни илғаб олишлари ҳозирча номаълумлигича қолмоқда: эҳтимол, бу юриш хусусиятлари, тана шакли ёки ҳатто ҳидлардир.

«Мен натижаларимизга тўлиқ ишонаман, унга кўра шаҳар қушлари одамларга жинсига қараб турлича муносабатда бўлади, аммо ҳозирча буни изоҳлаб беролмайман», — дея қайд этди Лос-Анжелесдаги Калифорния университети профессори Дэниел Блюмштейн.

«Ушбу соҳада ишлайдиган аёл сифатида, қушларнинг бизга турлича муносабатда бўлганидан ҳайрон қолдим. Бу тадқиқот ҳайвонлар шаҳарларда одамларни қандай қабул қилишини кўрсатиб беради», — дея қўшимча қилди Прага Чехия табиий фанлар университети доктори Янина Бенедетти.

Олимлар бир нечта гипотезаларни илгари сурмоқда: эҳтимол, қушлар феромонларга, тана тузилиши хусусиятларига ёки ҳаракатланиш манерасига муносабат билдирар. Бироқ, бу тахминларнинг барчаси кейинги текширувларни талаб қилади.

«Эҳтимол, бу тадқиқотимизнинг энг қизиқарли қисмидир. Биз қонуниятни аниқладик, аммо у нима учун юзага келишини билмаймиз», — деб таъкидлади Турин университети доктори Федерико Морелли.

Тадқиқотнинг кўламли бўлишига қарамай (2701 та кузатув), олимлар таъкидлашади: олинган маълумотлар ҳозирча дастлабки хулосалардир. Якуний хулосалар учун кўпроқ экспериментлар ва кузатувлар талаб қилинади.

Қизиқарли фактлар: Шаҳар қушлари ҳақиқатан ҳам одам ёнида яшашга мослашишнинг ажойиб қобилиятини намоён этади. Масалан, тадқиқотлар шуни кўрсатадики, баъзи турлар одамларнинг юзларини эслаб қолишга ва ҳатто уларни озиқлантирадиганларни таҳдид соладиганлардан фарқлашга қодир. Бир қатор экспериментларда чумчуқлар ва шақшақлар бегоналарга нисбатан эҳтиёткорлик кўрсатган, аммо паркларнинг доимий ташриф буюрувчиларига тезда кўникиб қолган. Бу мегаполисларнинг қанотли аҳолисида юқори даражадаги когнитив қобилиятлар мавжудлигидан далолат беради.