АҚШ маъмурияти ўтган ҳафта охирида Эрон билан эришилган ўзаро англашув меморандумининг расмий матнини эълон қилди.

CNN маълумотига кўра, АҚШ маъмуриятининг юқори лавозимли вакили 14 банддан иборат ҳужжатни ўқиб эшиттирган. Унда Ҳурмуз бўғозини очиш, Эронга нисбатан айрим молиявий чекловларни юмшатиш ҳамда мамлакат ядровий дастурини тартибга солиш бўйича келгусидаги техник музокаралар доирасидаги кутилмалар белгиланган.

Ҳужжатга «Америка Қўшма Штатлари ва Эрон Ислом Республикаси ўртасидаги Исломобод ўзаро англашув меморандуми» деб ном берилган.

Меморандумнинг асосий бандлари қуйидагилардан иборат:

АҚШ, Эрон ва уларнинг иттифоқчилари амалдаги можарода барча фронтларда, жумладан Ливанда ҳам ҳарбий ҳаракатларни дарҳол ва доимий тўхтатиш мақсадида ушбу меморандумни имзолайдилар. Томонлар бир-бирига қарши уруш ёки ҳарбий амалиёт бошламаслик, куч ишлатиш ёки куч ишлатиш билан таҳдид қилмаслик, шунингдек, Ливаннинг ҳудудий яхлитлиги ва суверенитетини таъминлаш мажбуриятини олади.

• АҚШ ва Эрон бир-бирининг суверенитети ва ҳудудий яхлитлигини ҳурмат қилиш ҳамда ички ишларига аралашмасликка келишиб олди.
• Томонлар энг кўпи билан 60 кун ичида якуний келишувни ишлаб чиқиш ва имзолаш бўйича музокаралар ўтказади. Зарур ҳолларда муддат ўзаро келишув асосида узайтирилиши мумкин.
• Меморандум имзоланиши билан АҚШ Эронга қарши денгиз блокадаси ва бошқа чекловларни босқичма-босқич бекор қилишни бошлайди ҳамда бу жараён 30 кун ичида якунланади.
• Якуний келишувдан сўнг АҚШ ўз кучларини Эрон чегаралари яқинидан 30 кун ичида олиб чиқиш мажбуриятини олади.
• Эрон Ҳурмуз бўғози орқали ҳар икки йўналишда тижорий кемаларнинг хавфсиз ва бепул ҳаракатланишини таъминлаш учун 60 кун давомида барча зарур чораларни кўради. Кема қатнови дарҳол тикланади; техник ва ҳарбий тўсиқлар, жумладан, миналарни тозалаш ишлари 30 кун ичида якунланиши лозим. Шунингдек, Эрон Уммон ва Форс кўрфази соҳилидаги бошқа давлатлар билан бўғозни бошқариш масаласида маслаҳатлашувлар ўтказади.
• АҚШ минтақадаги шериклари билан биргаликда Эронни тиклаш ва иқтисодий ривожлантириш бўйича камида 300 миллиард долларлик дастур ишлаб чиқиш мажбуриятини олади.
• АҚШ Эронга нисбатан жорий этилган барча турдаги санкцияларни, жумладан, БМТ Хавфсизлик Кенгаши резолюциялари, Атом энергияси бўйича халқаро агентлик қарорлари ҳамда АҚШнинг бир томонлама бирламчи ва иккиламчи санкцияларини келишилган жадвал асосида бекор қилиш ниятини билдирган.
• Эрон ядровий қурол яратмаслик ва сотиб олмаслик мажбуриятини тасдиқлайди. Томонлар бойитилган ядровий материал захиралари тақдири бўйича ўзаро келишилган механизмни ишлаб чиқадилар (ёки: ишлаб чиқади ўрнига ишлаб чиқадилар ёзилса мақсадга мувофиқ). Энг камида ушбу материаллар Эрон ҳудудида Атом энергияси бўйича халқаро агентлик назорати остида суюлтирилиши кўзда тутилган.
• Якуний келишувга қадар томонлар мавжуд ҳолатни сақлаб қолади. Эрон ўз ядровий дастури параметрларини ўзгартирмайди, АҚШ эса янги санкциялар жорий этмайди ва минтақада қўшимча куч жойлаштирмайди.
• Меморандум имзоланганидан сўнг АҚШ Молия вазирлиги Эрон нефти ва нефть маҳсулотлари экспортига, шунингдек, улар билан боғлиқ банк операциялари, суғурта ва транспорт хизматларига рухсат берувчи лицензияларни тақдим этади.
• АҚШ Эронга тегишли музлатилган ва чекланган активлардан фойдаланиш имкониятини очиб бериш мажбуриятини олади. Маблағларни босқичма-босқич озод қилиш тартиби музокаралар давомида келишиб олинади.
• АҚШ ва Эрон меморандум ҳамда кейинги якуний келишув ижросини назорат қилиш учун махсус ижро механизмини ташкил этади.
• Меморандум имзоланиб, унинг 1, 4, 5, 10 ва 11-бандлари амалга оширила бошлаганидан кейин томонлар қолган масалалар бўйича якуний келишув музокараларини бошлайди. Якуний келишув БМТ Хавфсизлик Кенгашининг бажарилиши мажбурий бўлган резолюцияси билан тасдиқланади.