Юмшоқ контакт линзалардан фойдаланиш қулай, аммо улар жуда нозик. Тақиш пайтида ерга тушириб юбориш ёки тозалаш вақтида бироз қаттиқроқ ишқалаш ҳам улар юзасида микроскопик тирналишлар ҳосил қилиши мумкин. Вақт ўтиши билан бу майда шикастлар ёруғликнинг сочилиши, кўзда ялтирашлар пайдо бўлиши ҳамда бактериялар тўпланишига сабаб бўлади.

Одатда, агар линза жиддий шикастланса, уни ташлаб юборишга тўғри келади. Майда тирналишлар эса кўпинча эътиборсиз қолдирилади, бу эса кўз шохпардасининг яллиғланиши хавфини оширади.

ScienceAlert нашрининг хабар беришича, Жанубий Кореядаги Данкук университети олимлари Чон Хён Чве ва Бён Ки Чо ўзини ўзи тиклай оладиган янги гидрогель ишлаб чиқишди.

Технологиянинг асосида дисульфид кросслинкери деб аталувчи, олтингугурт атомлари ўртасидаги боғларга эга махсус молекула ётади. Линза механик таъсир натижасида шикастланганда ушбу боғлар узилади. Бироқ линзани тахминан бир соат давомида ультрабинафша (УБ) нурлари остида қолдириш кифоя — олтингугурт боғлари қайта тикланиб, ёриқлар мустаҳкам бирикади.

Тадқиқотчиларнинг ACS Applied Polymer Materials журналида ёзишича, кундалик фойдаланиш ёки тозалаш натижасида пайдо бўладиган юзаки тирналишлар тўлиқ кесилишларга қараганда анча кўп учрайди. Янги DS-гидрогель айнан шундай шикастларни самарали бартараф этган, таркибида ушбу компонент бўлмаган намуна эса ҳеч қандай тикланишни намойиш этмаган.

Синовлар натижасида янги материал ўзининг дастлабки мустаҳкамлигининг қарийб 90 фоизини қайта тиклаши аниқланди. Шу билан бирга, у намликни яхши ушлаб туради ва кир-чангни анъанавий гидрогелларга нисбатан самаралироқ қайтариб юборади.

Мутахассислар таъкидлашича, дисульфид боғлари технологияси тиббиётдан ташқари соҳаларда ҳам қўлланилади. Хусусан, автомобиль шиналарини вулканизация қилиш, микрометеоритлар таъсирига учрайдиган сунъий йўлдошлар қопламалари ҳамда янги авлод смартфонларининг ҳимоя экранларини яратишда ҳам айнан шу принципдан фойдаланилмоқда.

Айни пайтда технология қўшимча хавфсизлик синовларидан ўтказилмоқда. Олимлар келажакда УБ-нурли маиший линза дезинфекция қурилмалари нафақат микробларни йўқ қилиши, балки линзалардаги майда шикастларни ҳам автоматик равишда тиклай олишига ишонч билдиришмоқда.