2024 йил ноябрь ойида Чехиянинг Усти-над-Лабем шаҳрида давлат объекти қурилиши вақтида котлован қазиётган экскаваторлар улкан суякларга дуч келди. Кейинчалик бу топилма Марказий Европада юқори палеолит даврига оид энг муҳим археологик кашфиётлардан бири экани маълум бўлди. Тадқиқот натижалари Journal of Archaeological Science: Reports журналида эълон қилинди.

Техника ковши остида қарийб 1 000 квадрат метр майдон очилиб, у ерда камида 20 та жунли мамонтнинг қолдиқлари сочилиб ётгани аниқланди. Улар орасида жунли каркидон, от, шимол буғуси ва қуён қолдиқлари ҳам бор. Археологлар 3 500 дан ортиқ суякни қайд этдилар.

Қизиғи шундаки, скелетлар тўлиқ ҳолда эмас: бош суяклари ва фил суяклари (қозиқ тишлари) кам учрайди, аксинча, қовурға, умуртқа ва жағ суяклари зич қатлам ҳосил қилган.

Қазишма ишлари раҳбари Маркета Герчикованинг таъкидлашича, бош суякдан ташқари бошқа суяклардаги кесиш ва гўшт ажратиш излари мамонт гўшти озиқ-овқат сифатида истеъмол қилинганини кўрсатади.

Унинг сўзларига кўра, қадимги одамлар бу ерга олов ёқиш учун эски, қуриб қолган суякларни йиғишга эмас, балки янги ўлдирилган ҳайвонларнинг жасадларини сўйиш учун келишган.

Бунга ҳудудий хусусиятлар ҳам ишора қилади. Бундай кечки Граветт даврига оид «қабристонлар» Моравия ва Жанубий Польшада яхши маълум, аммо Богемия тарихий ҳудуди учун мазкур топилма мутлақо ғайриоддий ҳисобланади.

Ўчоқлардан топилган кўмирнинг радиоуглерод таҳлили ушбу воқеалар тахминан 28 800–25 600 йил аввал содир бўлганини кўрсатди.

Тахминан 27 минг йил аввал бу ерда юз берган ҳодисалар алоҳида қизиқиш уйғотмоқда. Топилган мамонтларнинг деярли барчаси 13 ёшдан 27 ёшгача бўлган. Яъни улар касаллик туфайли бир вақтнинг ўзида нобуд бўлиш эҳтимоли жуда кам бўлган ўсмир ва ёш ҳайвонлар эди.