Нейротармоқларни ўқитишга миллиардлаб доллар сарфланаётганига қарамай, замонавий автопилот тизимлари ҳали ҳам оддий тўсиқлар олдида қийналмоқда. Автомобиллар баъзан йўлнинг ўртасида кутилмаганда тўхтаб қолади, қурилиш тўсиқларига бориб урилади ёки оддий йўл конусларини ҳам тўғри ажрата олмайди.

Энг илғор алгоритмлар бундай вазифани бажара оладими-йўқми, текшириш учун уч нафар олим ғайриоддий тажриба ўтказди. DrivingBench лойиҳаси доирасида улар оддий Toyota Corolla автомобилининг борт компьютерига учта илғор сунъий интеллект модели — OpenAI GPT-6 Astra, xAI Grok 4.6 ва Anthropic Claude Fable 5.1ни улашди.

Уларга белгиланган автотураргоҳ бўйлаб бир айланани босиб ўтиш вазифаси берилди.

Тизим ноутбук орқали автомобиль билан «comma four» қурилмаси ёрдамида боғланган. Катта тил моделлари (LLM) GPS ва руль бурилиши сенсорларидан маълумот олган, сўнг автомобиль ҳаракатини бошқариш учун тегишли буйруқларни юборган.

Трассани иккинчи уринишда тўлиқ босиб ўтишга фақат GPT-6 Astra муваффақ бўлди. Бунинг учун унга беш дақиқа вақт кетган, босиб ўтилган масофа эса 150 метрдан кам бўлган. Қолган алгоритмлар аксарият ҳолларда ҳатто биринчи бурилишдан ҳам ўта олишмаган.

Тадқиқотчиларнинг таъкидлашича, асосий муаммолардан бири муҳитни тўғри англашда бўлган. Масалан, модель конуслардан ташкил топган диагонал чизиқнинг қайси томонида ҳаракат йўлаги жойлашганини аниқлай олмаган.

Grok 4.6 эса синовдан сўнг деярли инсонникига ўхшаш шикоят билдирган: камерага машина йўлга нисбатан кенгроқ кўринаётгани, олдинда эса аниқ ҳаракат йўлаги йўқлиги, шу сабабли у ўсимликли гултувак, девор ёки яқиндаги қизил конусни йўл деб қабул қилганини айтган.

Шунга қарамай, нейротармоқнинг автомобиль ҳаракатини жисмонан бошқара олганининг ўзи техник жиҳатдан муҳим натижа сифатида баҳоланмоқда.

Тадқиқотчиларнинг хулосасига кўра, замонавий илғор моделлар шу даражага етганки, улар реал ҳаётда ҳақиқий автомобилларни нисбатан паст тезликда бошқара олади.

Бироқ бу секин ҳаракатланган синовнинг ўзи OpenAI учун 7,74 долларга тушган. 6,6 миллион токен сарфланган. The Register ҳисоб-китобларига кўра, ҳисоблаш ресурслари харажати худди шу масофани босиб ўтиш учун сарфланадиган бензин нархидан тахминан 500 баравар қиммат бўлган.

Қизиғи шундаки, айрим алгоритмларни автомобилни бошқаришга «кўндириш»га тўғри келган. Масалан, GPT-6 Astra хавфсизлик билан боғлиқ хатарларни баҳона қилиб, бир неча марта рулга «ўтириш»дан бош тортган. Ҳатто автотураргоҳ бўш ва тезлик чекланган бўлса ҳам, модель бундан хавфсираган.

Олимлар синовни «симуляция» деб атаб, моделни бошқарувга киришишга ундашга ҳаракат қилишган. Бироқ модель камералар орқали ҳақиқий дунёни англаши билан хавотирга туша бошлаган.