2026 йилда Ўзбекистон пахтачилиги тарихида янги рекорд қайд этилди. Мамлакатда илк бор 5 миллион тоннадан зиёд пахта ҳосили етиштирилди. Бу натижа соҳада замонавий технологияларни жорий этиш, ҳосилдорликни ошириш, механизациялаштириш ва фермерларнинг иқтисодий манфаатдорлигини кучайтириш борасида амалга оширилган ислоҳотлар самараси сифатида баҳоланмоқда.

Маълум қилинишича, кейинги йилларда чигит экиладиган майдонлар 38 фоизга қисқартирилганига қарамай, ўртача ҳосилдорлик 2,7 баробар ошиб, гектарига 21 центнердан 56 центнерга етган. Жорий йилда қарийб 400 минг гектар майдонда ўртача 70 центнер, салкам 70 минг гектарда эса 100–110 центнергача ҳосил олинган. Қарийб 1 мингта фермер хўжалиги ва кластер гектаридан 100 центнердан ортиқ пахта етиштирган.

Пахтачиликда иқтисодий манфаатдорлик ҳам ошмоқда. Жорий йилда фермерларнинг пахта етиштиришдан 13–14 триллион сўм соф фойда олиши кутилмоқда. Бу жараёнда молиялаштириш, субсидиялаш, суғурта механизмлари ва тўлов интизомини такомиллаштириш муҳим аҳамият касб этган.

Соҳада илм-фан ютуқлари, янги биотехнологик навлар, замонавий экиш усуллари, рақамлаштириш ва агродронлардан фойдаланиш кўлами кенгаймоқда. Сув тежовчи технологиялар ҳисобига сув сарфи 1990-йилларга нисбатан икки баробар камайган.

Ҳосилни йиғиб олишда ҳам механизациялаштириш даражаси ошган. Жумладан, жорий йилда пахта ҳосилининг 85 фоизи 3 мингдан ортиқ терим машинаси ёрдамида 30–35 кун ичида йиғиб олинган. Жиззах ва Сирдарё вилоятларида механизациялаштириш даражаси 100 фоизга етган.

Шу билан бирга, пахтани чуқур қайта ишлаш, тайёр тўқимачилик маҳсулотлари ишлаб чиқариш ва юқори қўшилган қийматли маҳсулотлар улушини оширишга эътибор кучайтирилмоқда. Бу борада замонавий кластерлар фаолиятини кенгайтириш, янги иш ўринлари яратиш ва ресурс тежамкор технологияларни жорий этиш устувор вазифалардан ҳисобланади.

Юқори ҳосилдорликка эришган илғор фермерлар тажрибаси ҳам алоҳида эътироф этилмоқда. Жумладан, Пахтакор туманидаги Анорбой Эшматов ва Жарқўрғон туманидаги Улуғбек Сўпиев гектаридан 110 центнердан пахта етиштирган. Жиззах, Хоразм, Бухоро, Навоий ва Сирдарё вилоятларида эса ўртача ҳосилдорлик 60 центнердан ошган.

Келгуси йилда ҳам пахтачиликда технологик янгиланишни давом эттириш режалаштирилган. 2027 йилда серҳосил уруғлик навлари, агродронлар, сув ва энергия тежовчи технологиялар ҳамда сунъий интеллект имкониятларидан кенг фойдаланиш орқали ўртача ҳосилдорликни гектарига 65–70 центнерга етказиш мақсад қилинган.

Қайд этиш жоизки, 2026 йилги рекорд натижа иқлим ўзгариши билан боғлиқ қийинчиликларга қарамасдан, деҳқон ва фермерлар, кластерлар, агрономлар, механизаторлар ҳамда олимларнинг ҳамкорликдаги меҳнати натижасида қўлга киритилди.