Кўп баҳслар авлодлар ўртасида бўлади. Катталар ёшларни тушунмайди, ёшлар эса катталарни эскича деб ҳисоблайди. Лекин бу келишмовчилик шахсий масала эмас. Бу — муҳит масаласи. Чунки ҳар бир авлод бутунлай бошқа шароитда шаклланган.
Одамлар орасида ёш жиҳатдан ҳар бир авлод ўртасида фарқлар борлиги ҳақида биринчи бўлиб АҚШлик кузатувчилар Нейл Хоув ва Уильям Штраус 1991 йилда айтишган. Улар ёш жиҳатдан авлодлар қадриятлари ҳақидаги назарияни яратишган. Бу фарқлар сабаблари ўрганилган ва улар вазият, иқтисод, сиёсат ҳамда технологиялар билан боғлиқ эканлиги аниқланган.
Бир муддат ўтгандан сўнг бу назария амалиётда қўлланила бошланди, чунки у бизнес соҳасида жуда самарали эди. Ҳозирда бу назариядан янада тез-тез фойдаланилмоқда.
Авлод деганда биз бир даврда туғилиб, бир хил тарихий, ижтимоий ва технологик муҳитда улғайган одамларни тушунамиз. Шу сабабли уларнинг ҳаётга қараши, ишга муносабати ва мулоқот услуби фарқ қилади.
Аввал йилларни аниқлаб олайлик:
1928–1945 йилларда туғилганлар — анъанавий авлод.
1946–1964 йилларда туғилганлар — Baby Boomers.
1965–1980 йилларда туғилганлар — “X” авлод.
1981–1996 йилларда туғилганлар — “Y” авлод.
1997–2012 йилларда туғилганлар — “Z” авлод.
2013 йилдан кейин туғилганлар — “Alpha” авлод.
1928–1945 йилларда туғилган анъанавий авлод урушдан кейинги қийин даврда улғайган. Барқарорлик, интизом ва сабр улар учун энг муҳим қадрият бўлган. Уларнинг даврида танлов кам, хавф эса катта эди. Шу сабабли улар эҳтиёткор ва узоқ муддатли фикрлашга ўрганган. Бугунги тезкор ҳаёт уларнинг қарашларига зид бўлиб кўриниши мумкин.
1946–1964 йилларда туғилган Baby Boomers нисбатан барқарорроқ даврда вояга етган. Улар меҳнат орқали натижага эришишга ишонган. Бир жойда узоқ ишлаш, лавозимга чиқиш ва жамиятда ўз ўрнини топиш муҳим бўлган. Бугун эса ёшларнинг тез-тез йўналиш ўзгартириши уларга тушунарсиз туюлади.
1965–1980 йилларда туғилган X авлод ўтиш даврида шаклланган. Эски тизим парчаланиб, янгиси ҳали тўлиқ шаклланмаган пайт. Шу сабабли улар эҳтиёткор, мустақил ва масъулиятни ўз зиммасига олишга мойил. Улар учун ишончлилик ва барқарорлик муҳим, лекин ўзгаришларга ҳам тайёр.
1981–1996 йилларда туғилган Y авлод танловлар кўпайган даврда улғайган. Интернет пайдо бўла бошлаган, дунё очилган. Улар иш ва шахсий ҳаёт мувозанатини излайди. Фақат мажбурият эмас, тушуниш ва маъно кутади. Шу сабабли улар кўпроқ савол беради ва мавжуд қоидаларни текширади.
1997–2012 йилларда туғилган Z авлод эса тезлик даврининг маҳсули. Интернет, смартфон ва ижтимоий тармоқлар улар учун одатий муҳит. Ахборот жуда кўп, вақт эса чекланган. Шу сабабли улар қисқа, аниқ ва натижага йўналтирилган мулоқотни афзал кўради. Бу баъзан уларга сабрсиз ёки бефарқ деган баҳо берилишига сабаб бўлади.
2013 йилдан кейин туғилган Alpha авлод ҳозирча шаклланмоқда. Улар технология билан жуда эрта танишмоқда. Сунъий интеллект, планшет ва интерактив муҳит уларнинг кундалик ҳаётининг бир қисмига айланмоқда. Уларнинг фикрлаш услуби келажакда бутунлай бошқача бўлиши мумкин.
Муаммо шундаки, ҳар бир авлод ўз тажрибасини ягона тўғри йўл деб қабул қилади. Айнан шу нуқтада тушунмовчилик пайдо бўлади. Аслида эса ҳар бир қараш ўз даврининг маҳсули.
Авлодларни таққослаш эмас, тушунишга ҳаракат қилиш муҳим. Чунки замон ўзгаради, лекин муаммолар сақланиб қолади. Фақат уларни ҳал қилиш усули алмашади. Авлодлар ўртасидаги фарқни тушуниш жамиятда мувозанат яратади. Ва айнан шу мувозанат келажак учун асос бўлади.
