Душанбедаги ҳаво инсон саломатлиги ва ҳаёти учун хавфли даражага етган — шаҳар Марказий Осиё ва дунёдаги энг ифлосланган шаҳарлардан бири ҳисобланади.
Душанбедаги чангли бўронлар эндиликда кам учрайдиган табиий ҳодиса эмас — улар кундалик ҳаётнинг бир қисмига айланди. Шаҳарни тез-тез қаплаб оладиган тумансимон смог сабаб аҳоли пандемиядагидек яна ниқобларга мурожаат қилмоқда. Энг муҳими, бундай шароит одамларни яшаш жойини ўзгартириш ҳақида ўйлашга мажбур этмоқда.
Чанг, иссиқлик ва ҳаво сифати ёмонлашиши — бу эндиликда маҳаллий муаммо эмас. Бу — одамларнинг қаерда яшаши ҳақидаги қарорларига таъсир қилаётган кенгроқ иқлимий жараённинг бир қисми.
Карина (исм ўзгартирилган)нинг Душанбедан кўчиб кетишига турли омиллар таъсир қилган, аммо улар орасида ҳаво сифати муҳим рол ўйнаган. Бир неча йил олдин унда хроник бурун битиши пайдо бўлган ва шифокор бу ҳолат билан шаҳарнинг ярим азоб чекаётганини айтган.
«Иловадан Душанбе ва Москва ҳавосини солиштирдим. Ҳайрон қолдим — кўп миллионлик Москвадаги ҳаво биздагига нисбатан анча тоза экан. Кўрсаткичлар тез-тез меъёрдан ошиб кетарди, аммо атрофдагиларни бу деярли қизиқтирмасди. Кўпчилик: “Иловани кўрмавер, барибир ҳеч нарса ўзгармайди”, дерди», — дейди Карина.
У кичик бола билан кундалик ҳаёт ҳам қийинлашганини айтади: дарахтлар кам, бўш вақт ўтказиш жойлари деярли йўқ, автомобиль оқими қаттиқ, пиёдалар учун қулай муҳит етишмайди.
«Бу муаммолар кўчиб кетишимда ҳал қилувчи омил бўлди. Ҳозир бошқа шаҳарда яшаяпмиз — икки боғ пиёда юриш масофасида, ён-атрофда ёғочдан қурилган болалар майдончаси бор, энг муҳими — ҳаво сифати анча яхшироқ. Мана шу афзалликлар эмиграция муаммоларидан устун келади», — дейди у.
Тожик журналисти Зебо Тажибаева ҳам биринчи марта кўчиш ҳақида ўйлай бошлаганида асосий сабаб — айнан ҳаво эканини айтади.
У бир неча йил аввал ҳаво кўрсаткичларини фақат кузда ёмонлашишни кўрганда текширган бўлса, вақт ўтиши билан бу кундалик одатга айланган.
«Душанбедан чиқиб, бошқа мамлакатга борсангиз, нафас олишингиз енгиллашганини ҳис қиласиз. Дам олиб келган пайтимизда болаларим ҳам ҳаво ҳақида гапира бошлашди — улар ҳали онгли ёшда эмасди. Демак, вазият жуда оғир. Ойналарни ювсангиз, ташқи томондан қўнган қўнғир рангли ёпишқоқ чангни кўрасиз — бунинг ҳаммаси бизнинг ўпкамизда», — дейди Зебо.
У ўтган йили биринчи марта махсус чангли бўронлар учун ниқоблар сотиб олганини айтади. Ҳаво сифати қизининг университет танлашида ҳал қилувчи омил бўлган.
Бу шахсий ҳикоялар умумий манзаранинг бир қисми, холос. Илмий маълумотлар Душанбедаги ҳаво ҳақиқатан ҳам хавфли даражага етганини тасдиқлайди.
